{"id":1024,"date":"2026-04-18T11:01:24","date_gmt":"2026-04-18T07:01:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.azculture.az\/?page_id=1024"},"modified":"2026-04-21T23:45:19","modified_gmt":"2026-04-21T19:45:19","slug":"mugham","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/mugham\/","title":{"rendered":"Mu\u011fam"},"content":{"rendered":"<h4>Mu\u011fam \u2013 musiqimizin zirv\u0259si<\/h4>\n<p>Mu\u011fam Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u0259n q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin musiqi janrlar\u0131ndan biri olmaqla yana\u015f\u0131, milli m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin \u0259n d\u0259y\u0259rli incil\u0259rind\u0259n hesab olunur. Bu s\u0259n\u0259t n\u00f6v\u00fc yaln\u0131z musiqi deyil, h\u0259m d\u0259 d\u0259rin f\u0259ls\u0259fi m\u0259na, emosional z\u0259nginlik v\u0259 y\u00fcks\u0259k ifa\u00e7\u0131l\u0131q ustal\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir. Mu\u011fam \u0259srl\u0259r boyu formala\u015faraq bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015f v\u0259 xalq\u0131n ruhunu, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<h5>Mu\u011fam\u0131n tarixi k\u00f6kl\u0259ri<\/h5>\n<p>Mu\u011fam\u0131n yaranma tarixi \u00e7ox q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259r\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Onun k\u00f6kl\u0259ri \u015e\u0259rq musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 mu\u011fam n\u0259z\u0259riyy\u0259si aliml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, m\u00fcxt\u0259lif traktatlarda izah olunmu\u015fdur. Zaman ke\u00e7dikc\u0259 bu musiqi janr\u0131 xalq aras\u0131nda daha da inki\u015faf etmi\u015f, ustad-\u015fagird \u0259n\u0259n\u0259si vasit\u0259sil\u0259 n\u0259sild\u0259n-n\u0259sil\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Mu\u011fam\u0131n inki\u015faf\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259ri m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 Qaraba\u011f mu\u011fam m\u0259kt\u0259bi bu s\u0259n\u0259tin \u0259n z\u0259ngin v\u0259 inki\u015faf etmi\u015f m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri kimi tan\u0131n\u0131r. Bu b\u00f6lg\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xan xan\u0259nd\u0259l\u0259r mu\u011fam\u0131n formala\u015fmas\u0131nda v\u0259 yay\u0131lmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynam\u0131\u015flar.<\/p>\n<h5>Mu\u011fam\u0131n qurulu\u015fu v\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri<\/h5>\n<p>Mu\u011fam dig\u0259r musiqi janrlar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq improvizasiya \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulur. Y\u0259ni ifa zaman\u0131 xan\u0259nd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259r daxilind\u0259 s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 melodiyalar yarad\u0131r. Bu is\u0259 ifa\u00e7\u0131dan y\u00fcks\u0259k pe\u015f\u0259karl\u0131q, geni\u015f bilik v\u0259 g\u00fccl\u00fc musiqi duyumu t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<div id=\"attachment_1209\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1209\" class=\"size-medium wp-image-1209\" src=\"https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/mugam-300x191.jpg\" alt=\"Mu\u011fam \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc\" width=\"300\" height=\"191\" srcset=\"https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/mugam-300x191.jpg 300w, https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/mugam.jpg 500w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-1209\" class=\"wp-caption-text\">Mu\u011fam \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc<\/p><\/div>\n<p>Mu\u011fam \u0259sas\u0259n \u00fc\u00e7 \u0259sas komponentd\u0259n ibar\u0259tdir:<\/p>\n<p>Xan\u0259nd\u0259 (ifa\u00e7\u0131)<br \/>\nMusiqi al\u0259tl\u0259ri (tar, kaman\u00e7a, qaval)<br \/>\nPoetik m\u0259tn (\u0259sas\u0259n klassik \u015feirl\u0259r)<\/p>\n<p>Mu\u011fam ifas\u0131nda klassik Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131ndan geni\u015f istifad\u0259 olunur. X\u00fcsusil\u0259 F\u00fczuli v\u0259 dig\u0259r klassik \u015fairl\u0259rin q\u0259z\u0259ll\u0259ri mu\u011fam\u0131n emosional t\u0259sirini daha da art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h5>Mu\u011fam n\u00f6vl\u0259ri<\/h5>\n<p>Az\u0259rbaycan mu\u011fam sistemi \u00e7ox\u015fax\u0259lidir v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif mu\u011fam n\u00f6vl\u0259rini \u0259hat\u0259 edir. \u201cRast\u201d, \u201c\u015eur\u201d, \u201cSegah\u201d, \u201c\u00c7ahargah\u201d, \u201cBayat\u0131-\u015eiraz\u201d v\u0259 \u201cHumayun\u201d kimi mu\u011famlar \u0259n m\u0259\u015fhur v\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f n\u00f6vl\u0259rdir. H\u0259r bir mu\u011fam \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus emosional t\u0259sir\u0259 malikdir v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif hissl\u0259ri ifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cRast\u201d mu\u011fam\u0131 daha \u00e7ox q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259t hissl\u0259rini ifad\u0259 etdiyi halda, \u201cSegah\u201d mu\u011fam\u0131 sevgi v\u0259 lirika il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu m\u00fcxt\u0259liflik mu\u011fam\u0131 daha z\u0259ngin v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li edir.<\/p>\n<h5>Mu\u011fam v\u0259 milli musiqi al\u0259tl\u0259ri<\/h5>\n<div id=\"attachment_1211\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1211\" class=\"size-medium wp-image-1211\" src=\"https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/500px-Stamps_of_Azerbaijan_2014-1143-souvenir_sheet-300x247.jpg\" alt=\"Mu\u011fam \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fcn\u00fcn \u0259ks olundu\u011fu Az\u0259rbaycan\u0131n filateliya m\u0259hsulu (2014)\" width=\"300\" height=\"247\" srcset=\"https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/500px-Stamps_of_Azerbaijan_2014-1143-souvenir_sheet-300x247.jpg 300w, https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/500px-Stamps_of_Azerbaijan_2014-1143-souvenir_sheet.jpg 500w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-1211\" class=\"wp-caption-text\">Mu\u011fam \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fcn\u00fcn \u0259ks olundu\u011fu Az\u0259rbaycan\u0131n filateliya m\u0259hsulu (2014)<\/p><\/div>\n<p>Mu\u011fam\u0131n ifas\u0131nda istifad\u0259 olunan musiqi al\u0259tl\u0259ri bu s\u0259n\u0259tin ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir. Tar, kaman\u00e7a v\u0259 qaval mu\u011fam\u0131n \u0259sas m\u00fc\u015fayi\u0259t al\u0259tl\u0259ri hesab olunur. Bu al\u0259tl\u0259r birlikd\u0259 mu\u011fam\u0131n z\u0259ngin v\u0259 t\u0259sirli s\u0259sl\u0259nm\u0259sini t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Tar al\u0259ti melodiyan\u0131 aparan \u0259sas al\u0259t kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir, kaman\u00e7a is\u0259 ona emosional d\u0259rinlik qat\u0131r. Qaval is\u0259 ritmik \u0259sas yaradaraq ifaya dinamika verir. Bu al\u0259tl\u0259rin harmoniyas\u0131 mu\u011fam\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus s\u0259sini formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h5>Mu\u011fam\u0131n d\u00fcnya miqyas\u0131nda tan\u0131nmas\u0131<\/h5>\n<p>Mu\u011fam yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin m\u0259d\u0259ni irsi kimi q\u0259bul edilir. Bu s\u0259n\u0259t UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n qeyri-maddi m\u0259d\u0259ni irs siyah\u0131s\u0131na daxil edilmi\u015fdir. Bu is\u0259 mu\u011fam\u0131n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 qorundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 mu\u011fam festivallar\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 m\u00fcsabiq\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 bu s\u0259n\u0259t d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan mu\u011fam ifa\u00e7\u0131lar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k milli musiqimizi geni\u015f auditoriyaya t\u0259qdim edirl\u0259r.<\/p>\n<h5>Mu\u011fam\u0131n m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 rolu<\/h5>\n<p>Bu g\u00fcn mu\u011fam h\u0259m \u0259n\u0259n\u0259vi, h\u0259m d\u0259 m\u00fcasir formada inki\u015faf edir. G\u0259nc ifa\u00e7\u0131lar klassik mu\u011fam \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini qoruyaraq, eyni zamanda yeni yana\u015fmalar t\u0259tbiq edirl\u0259r. Mu\u011fam caz, simfonik musiqi v\u0259 dig\u0259r janrlarla sintez edil\u0259r\u0259k yeni musiqi formalar\u0131 yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu is\u0259 mu\u011fam\u0131n zamanla ayaqla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 \u00f6z aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorudu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Eyni zamanda, mu\u011fam m\u0259kt\u0259bl\u0259ri v\u0259 musiqi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri bu s\u0259n\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Mu\u011fam Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ruhunu, tarixini v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n unikal musiqi s\u0259n\u0259tidir. Bu s\u0259n\u0259t \u0259srl\u0259r boyu qorunaraq bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015f v\u0259 milli kimliyimizin ayr\u0131lmaz hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Mu\u011fam\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si yaln\u0131z musiqi sah\u0259sinin deyil, \u00fcmumilikd\u0259 milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu z\u0259ngin irsi ya\u015fatmaq v\u0259 d\u00fcnyaya tan\u0131tmaq h\u0259r birimizin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259dir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mu\u011fam \u2013 musiqimizin zirv\u0259si Mu\u011fam Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u0259n q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin musiqi janrlar\u0131ndan biri olmaqla yana\u015f\u0131, milli m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin \u0259n d\u0259y\u0259rli incil\u0259rind\u0259n hesab olunur. Bu s\u0259n\u0259t n\u00f6v\u00fc yaln\u0131z musiqi deyil, h\u0259m d\u0259 d\u0259rin f\u0259ls\u0259fi m\u0259na, emosional z\u0259nginlik v\u0259 y\u00fcks\u0259k ifa\u00e7\u0131l\u0131q ustal\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir. Mu\u011fam \u0259srl\u0259r boyu formala\u015faraq bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015f v\u0259 xalq\u0131n ruhunu, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"template-no-title.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1024","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1024","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1024"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1024\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1212,"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1024\/revisions\/1212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1024"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}