{"id":882,"date":"2026-03-29T20:52:03","date_gmt":"2026-03-29T16:52:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.azculture.az\/?page_id=882"},"modified":"2026-04-18T16:24:08","modified_gmt":"2026-04-18T12:24:08","slug":"history","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/history\/","title":{"rendered":"Tarix v\u0259 \u0130rs"},"content":{"rendered":"<h4>Az\u0259rbaycan tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsi<\/h4>\n<p>Az\u0259rbaycan q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin tarix\u0259 malik olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Co\u011frafi m\u00f6vqeyi etibaril\u0259 \u015e\u0259rq il\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n bu \u0259razi minillikl\u0259r boyu m\u00fcxt\u0259lif sivilizasiyalar\u0131n qovu\u015fdu\u011fu m\u0259kana \u00e7evrilmi\u015fdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Az\u0259rbaycan h\u0259m maddi, h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi irs bax\u0131m\u0131ndan olduqca z\u0259ngin bir m\u0259d\u0259niyy\u0259t x\u0259zin\u0259sin\u0259 sahibdir.<\/p>\n<h5>Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259r v\u0259 ilk sivilizasiyalar<\/h5>\n<div id=\"attachment_1091\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1091\" class=\"size-medium wp-image-1091\" src=\"https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Kishchurch-300x225.jpg\" alt=\"&quot;Ki\u015f kils\u0259si&quot; \u015e\u0259ki rayonunun Ki\u015f k\u0259ndi\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Kishchurch-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Kishchurch-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Kishchurch.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-1091\" class=\"wp-caption-text\">&#8220;Ki\u015f kils\u0259si&#8221; \u015e\u0259ki rayonunun Ki\u015f k\u0259ndi<\/p><\/div>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 insan m\u0259sk\u0259nl\u0259rinin tarixi y\u00fcz min ill\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 olunan tap\u0131nt\u0131lar g\u00f6st\u0259rir ki, bu \u0259razil\u0259rd\u0259 ibtidai insanlar ya\u015fam\u0131\u015f, t\u0259dric\u0259n inki\u015faf ed\u0259r\u0259k ilkin icmalar yaratm\u0131\u015flar. Qobustan qaya\u00fcst\u00fc r\u0259sml\u0259ri bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu r\u0259sml\u0259r q\u0259dim insanlar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzini, ov s\u0259hn\u0259l\u0259rini v\u0259 dini inanclar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p>Antik d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 Atropatena v\u0259 Qafqaz Albaniyas\u0131 kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259r m\u00f6vcud olmu\u015fdur. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r regionun siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 Qafqaz Albaniyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rsalma, yaz\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 dini m\u00fcxt\u0259liflik diqq\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015fdir.<\/p>\n<h5>Orta \u0259srl\u0259r d\u00f6vr\u00fc<\/h5>\n<div id=\"attachment_1089\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1089\" class=\"size-medium wp-image-1089\" src=\"https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/shirvan_divanxane-300x225.jpg\" alt=\"\u015eirvan\u015fahlar saray kompleksi \" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/shirvan_divanxane-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/shirvan_divanxane-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/shirvan_divanxane.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-1089\" class=\"wp-caption-text\">\u015eirvan\u015fahlar saray kompleksi<\/p><\/div>\n<p>Orta \u0259srl\u0259r Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259 hesab olunur. Bu d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisi m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015f, eyni zamanda yerli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri d\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir. \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259ti bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi yer tutur. Onlar\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 memarl\u0131q, elm v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259r kompleksi v\u0259 \u015eirvan\u015fahlar Saray\u0131 bu d\u00f6vr\u00fcn \u0259n qiym\u0259tli memarl\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259ndir. Bu abid\u0259l\u0259r yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, d\u00fcnya m\u0259d\u0259ni irsinin d\u0259 m\u00fch\u00fcm hiss\u0259si hesab olunur.<\/p>\n<h5>M\u0259d\u0259ni irsin z\u0259nginliyi<\/h5>\n<p>Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti \u00e7ox\u015fax\u0259lidir v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Musiqi, \u0259d\u0259biyyat, inc\u0259s\u0259n\u0259t, memarl\u0131q v\u0259 xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bu irsin \u0259sas komponentl\u0259ridir. Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131 xalq\u0131n duy\u011fular\u0131n\u0131, f\u0259ls\u0259f\u0259sini v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzini \u0259ks etdir\u0259n unikal musiqi janr\u0131d\u0131r.<\/p>\n<div id=\"attachment_1093\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1093\" class=\"size-medium wp-image-1093\" src=\"https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/gencevi-300x180.jpg\" alt=\"Nizami G\u0259nc\u0259vi\" width=\"300\" height=\"180\" srcset=\"https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/gencevi-300x180.jpg 300w, https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/gencevi-768x461.jpg 768w, https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/gencevi-810x486.jpg 810w, https:\/\/www.azculture.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/gencevi.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-1093\" class=\"wp-caption-text\">Nizami G\u0259nc\u0259vi<\/p><\/div>\n<p>\u018fd\u0259biyyat sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r yeti\u015fmi\u015fdir. Nizami G\u0259nc\u0259vi, F\u00fczuli v\u0259 dig\u0259r klassikl\u0259r yaln\u0131z Az\u0259rbaycan deyil, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na da b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fdir. Onlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri humanizm, sevgi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri t\u0259bli\u011f edir.<\/p>\n<p>Xalq s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131 da Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir. Xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259n\u0259ti x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir v\u0259 bu sah\u0259 UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n qorunan m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. H\u0259r bir xal\u00e7a nax\u0131\u015f\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n bir tarix, b\u00f6lg\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259ni kod da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<h5>Yeni d\u00f6vr v\u0259 m\u00fcasir inki\u015faf<\/h5>\n<p>XIX v\u0259 XX \u0259srl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015fdur. Maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131, teatr\u0131n yaranmas\u0131 v\u0259 m\u0259tbuat\u0131n inki\u015faf\u0131 milli oyan\u0131\u015fa s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. \u0130lk teatr tama\u015falar\u0131, q\u0259zet v\u0259 jurnallar xalq\u0131n m\u0259d\u0259ni s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti h\u0259m milli k\u00f6kl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131 qalaraq, h\u0259m d\u0259 qlobal m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 inteqrasiya ed\u0259r\u0259k inki\u015faf edir. Beyn\u0259lxalq festivallar, s\u0259rgil\u0259r v\u0259 m\u0259d\u0259ni t\u0259dbirl\u0259r \u00f6lk\u0259nin d\u00fcnyada tan\u0131nmas\u0131na xidm\u0259t edir.<\/p>\n<h5>\u0130rsin qorunmas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si<\/h5>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsi yaln\u0131z ke\u00e7mi\u015fin yadigar\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin \u0259sas dayaqlar\u0131ndan biridir. Bu irsin qorunmas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si d\u00f6vl\u0259tin v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Tarixi abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131, milli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin ya\u015fad\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin t\u0259bli\u011fi bu istiqam\u0259td\u0259 at\u0131lan m\u00fch\u00fcm add\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, r\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131 m\u0259d\u0259ni irsin daha geni\u015f auditoriyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na imkan yarad\u0131r. Onlayn platformalar, m\u0259d\u0259niyy\u0259t portallar\u0131 v\u0259 virtual s\u0259rgil\u0259r bu irsin d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsi xalq\u0131m\u0131z\u0131n kimliyini, yadda\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir. Bu irs minillikl\u0259rin s\u0131na\u011f\u0131ndan ke\u00e7\u0259r\u0259k bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015f v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zsiz bir x\u0259zin\u0259 kimi qorunmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu z\u0259ngin irsi qorumaq v\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259k h\u0259r birimizin borcudur. \u00c7\u00fcnki m\u0259d\u0259niyy\u0259tini qoruyan xalq, \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259yini d\u0259 qoruyur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsi Az\u0259rbaycan q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin tarix\u0259 malik olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Co\u011frafi m\u00f6vqeyi etibaril\u0259 \u015e\u0259rq il\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n bu \u0259razi minillikl\u0259r boyu m\u00fcxt\u0259lif sivilizasiyalar\u0131n qovu\u015fdu\u011fu m\u0259kana \u00e7evrilmi\u015fdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Az\u0259rbaycan h\u0259m maddi, h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi irs bax\u0131m\u0131ndan olduqca z\u0259ngin bir m\u0259d\u0259niyy\u0259t x\u0259zin\u0259sin\u0259 sahibdir. Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259r v\u0259 ilk sivilizasiyalar Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 insan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"template-no-title.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-882","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=882"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1094,"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/882\/revisions\/1094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.azculture.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}